Vaak niet. Bouw je in het achtererfgebied en blijf je binnen de maten van het omgevingsplan, dan is een uitbouw of aanbouw meestal vergunningvrij. Maar sinds de Omgevingswet staan die maten per gemeente in het omgevingsplan en niet meer in één landelijke regeling — dus het antwoord verschilt per adres.
Hieronder de hoofdlijn zoals het Informatiepunt Leefomgeving die beschrijft. Let op: dit is de hoofdlijn, geen toets van jouw situatie. Bij monumenten gelden deze vergunningvrije regels helemaal niet.
Vergunningvrij bouwen kan alleen in het achtererfgebied. Dat is het deel van je perceel dat begint op één meter achter de voorgevel van je woning. Staat je woning op een hoek of heeft het perceel een bijzondere vorm, dan is die grens niet altijd intuïtief — dat is het eerste wat we voor je nakijken.
Alles aan de voorkant valt erbuiten. Een uitbouw aan de voorzijde is dus vrijwel altijd vergunningplichtig, ongeacht de maat.
Dan de 4-metergrens, die meer bepaalt dan mensen denken
Binnen vier meter van het hoofdgebouw mag het gebruik gelijk zijn aan dat van de woning zelf: een uitgebouwde woonkamer, een bijkeuken, een slaapkamer of een serre. De hoogte mag dan doorgaans tot vijf meter, maar nooit hoger dan het hoofdgebouw, en niet meer dan 30 centimeter boven de vloer van de eerste verdieping uitkomen.
Verder dan vier meter wordt het strenger. Het gebruik moet dan ondergeschikt zijn aan de woning — een berging of garage mag, een extra slaapkamer in principe niet, met een uitzondering voor mantelzorg. En de hoogte gaat terug naar drie meter. Bij een schuin dak volgt de maximale daknokhoogte uit een formule met de afstand tot de perceelsgrens.
Voor de meeste uitbouwen aan de achterkant van een rijtjeswoning is dat geen probleem, omdat die binnen de vier meter blijven. Voor een aanbouw achter in de tuin is het wél de bepalende vraag.
Waarom het antwoord per adres verschilt
De regels staan in het omgevingsplan van je gemeente, met de algemene regels in de artikelen 22.27 en 22.36. Daarnaast kan het bestemmingsplan ruimte geven die er landelijk niet is — maar het kan de vergunningvrije mogelijkheden niet beperken. In de praktijk betekent dat: de hoofdlijn hierboven geldt bijna altijd, en soms mag er méér.
De officiële bron is het Informatiepunt Leefomgeving, dat een stappenplan heeft om het per situatie te bepalen. Via het Omgevingsloket kun je de actuele tekst voor jouw adres opzoeken. Wij checken dit standaard voordat we een ontwerp maken, zodat je niet halverwege een bouw tot stilstand komt.
Uit ons werk
Dit hebben we hiervoor gemaakt
Eigen foto's van afgeronde opdrachten. Hoe jouw project eruitziet, bespreken we op basis van je woning en wensen.
Meestal wel, als hij in het achtererfgebied staat en binnen vier meter van het hoofdgebouw blijft. De hoogte mag dan tot vijf meter, maar nooit hoger dan het hoofdgebouw. De exacte maten staan in het omgevingsplan van je gemeente.
Mag ik vergunningvrij bouwen aan de voorkant van mijn huis?
Nee. Vergunningvrij bouwen kan alleen in het achtererfgebied, dat begint op één meter achter de voorgevel. Een uitbouw aan de voorzijde is vrijwel altijd vergunningplichtig.
Wat verandert er voorbij vier meter van de woning?
Dan moet het gebruik ondergeschikt zijn aan de woning — een berging of garage mag, een slaapkamer in principe niet, behalve voor mantelzorg. En de maximale hoogte gaat van vijf naar drie meter.
Geldt dit ook voor een monument?
Nee. Bij monumenten gelden de vergunningvrije regels voor bijbehorende bouwwerken niet. Daar is altijd een vergunning nodig en stelt de gemeente vaak ook eisen aan materiaal en detaillering.
Waar vind ik de regels voor mijn eigen adres?
In het omgevingsplan van je gemeente, op te zoeken via het Omgevingsloket. Het Informatiepunt Leefomgeving heeft een stappenplan om per situatie te bepalen of je vergunningvrij mag bouwen.
Samantha · Westrik assistentDirect antwoord op je vraag
Hoi! 👋 Ik ben Samantha, de digitale assistent van Westrik. Stel gerust je vraag over onze diensten, prijzen of werkgebied — of kies hieronder een onderwerp. Ik help je graag verder.